Telefonu satmaya karar verenlerin çoğu tek bir adım düşünür: fabrika ayarlarına döndürmek. Oysa sıfırlama işin en sonudur. Ondan önce atlanan birkaç iş ya sizin verilerinizi geri gelmeyecek şekilde siler ya da alıcının elinde kilitli, kurulamayan bir cihaz bırakır. Birincisi size fotoğraflarınıza mal olur, ikincisi satıştan iki gün sonra gelen sinirli bir telefona.
Aşağıdaki sıra, satıştan bir hafta önce başlayıp cihazı teslim ettiğiniz ana kadar uzanıyor. iPhone ve Android'de aynı olan adımlar birlikte, farklı olanlar ayrı yazıldı.
Bir hafta önce: Hangi veri nerede duruyor?
Neyi yedekleyeceğinizi bilmeden yedek almak, bir şeyi unutmanın en kolay yoludur. Telefonda bir kısım veri zaten bulut hesabınıza gidiyor, bir kısmı ise yalnızca cihazın içinde duruyor. İkisini ayırmak için şunlara tek tek bakın.
Fotoğraf ve videolarda bulut eşitlemesinin açık olup olmadığını ve son eşitlemenin ne zaman yapıldığını kontrol edin. Bazı uygulamalar yalnızca Wi-Fi'ye bağlıyken ve şarjdayken yükleme yapar; aylardır sırada bekleyen dosyalar olabilir.
Mesajlaşma uygulamalarının yedekleri ayrı ayrı yönetilir. WhatsApp yedeği iPhone'da iCloud'a, Android'de Google Drive'a gider ve bu iki yedek birbirine doğrudan geçmez. Telegram ve diğerleri için de kendi ayarlarına bakmanız gerekir.
Doğrulama kodu üreten bir uygulama kullanıyorsanız, kodlar yeni telefona taşınmadan eskisini silmek bazı hesaplara girişinizi zorlaştırır. Notlar, ses kayıtları ve indirilen dosyalar da çoğu zaman yalnızca cihazda durur, otomatik yedeğe girmeyebilir. Bankacılık ve e-Devlet benzeri uygulamalar veri taşımaz ama cihaza tanımlıdır; yeni telefonda yeniden kurulum, bazen de şubeden ya da müşteri hizmetlerinden onay gerekir.
Listeyi çıkardıktan sonra eksikleri tamamlayın. Sohbet yedeklerinde "son yedekleme" tarihini kendi gözünüzle görmeden bir sonraki aşamaya geçmeyin.
Üç gün önce: Yedeği alın, geri yükleyip deneyin
Yedek almak başka, yedeğin çalıştığını bilmek başka. Yeni telefon elinizdeyse önce onu kurun ve eski telefondaki verileri ona aktarın. İki sistem de kurulum sırasında eski cihazdan kablolu ya da kablosuz aktarma seçeneği sunar. Aktarım bitince yeni telefonda üç şeye bakın: fotoğraf arşivi tam mı, sohbet geçmişi gelmiş mi, doğrulama uygulaması kod üretiyor mu?
Yeni telefon henüz yoksa yedeği bir bilgisayara da alın. iPhone için Mac'te Finder, Windows'ta Apple Aygıtlar uygulaması ya da iTunes ile tam yedek alınabilir. Android'de fotoğrafları ve dosyaları kabloyla bilgisayara kopyalamak bulut yedeğinin yanına ikinci bir güvence ekler. Bulutta tutulan verinin nasıl saklandığını merak ediyorsanız bulut bilişimin nasıl çalıştığını anlatan yazımız bu kararı vermeyi kolaylaştırır.
Doğrulama kodlarını ayrıca taşıyın
Kod üreten uygulamaların bir kısmı bulut yedeği sunar, bir kısmı sunmaz. Sunmayanlarda her hesabın güvenlik ayarlarına girip doğrulama cihazını yeni telefona yeniden tanımlamanız gerekir. Bunu atlarsanız eski telefonu sildiğiniz anda bazı hesaplara yalnızca yedek kodlarla girebilirsiniz. Yedek kodlarınızın nerede olduğunu bilmiyorsanız bu hafta onları bulmanın zamanı. Hangi doğrulama yönteminin daha sağlam olduğunu ve kodların nerede saklanacağını iki adımlı doğrulama yazımızda ayrıca anlattık.
Bir gün önce: Hesaplardan çıkın, cihaz bağlarını koparın
Satış sonrası sorunların neredeyse hepsi bu aşamada önlenir. Telefon hesaplarınıza yalnızca açık oturum yüzünden değil, "bu cihaz bu kişiye ait" kaydı yüzünden de bağlıdır ve sıfırlama bu kaydı her zaman silmez.
iPhone'da
Önce Bul (Find My) özelliğini kapatın. Açık kalırsa etkinleştirme kilidi devreye girer ve alıcı telefonu kurarken sizin Apple hesabı şifrenizi ister. Ayarlar'da adınıza dokunup Bul bölümünden kapatabilirsiniz. Ardından aynı ekranın altındaki seçenekle Apple hesabından çıkış yapın. Cihazda veri kopyası tutmak isteyip istemediğiniz sorulabilir; yedeğinizden eminseniz gerek yok.
Apple Watch kullanıyorsanız eşleşmeyi saat uygulamasından kaldırın. Yeni telefonunuz iPhone değilse numaranızın iMessage kaydını da kaldırın; yoksa size gönderilen SMS'lerin bir kısmı kaybolabilir.
Android'de
Google hesabını Ayarlar'daki Hesaplar bölümünden cihazdan kaldırın. Kaldırılmayan hesap, sıfırlamadan sonra fabrika sıfırlama koruması denen kilidi tetikler; telefon yeni kurulumda önceki hesabın bilgilerini ister. Samsung gibi bazı üreticiler kendi hesabını ve kendi cihaz bulma servisini ayrıca çalıştırır, o hesaptan da çıkın. Bazı cihazlarda hesap kaldırma işlemi ekran kilidi kapalıyken daha sorunsuz yürür.
İki sistemde de
Bankacılık uygulamalarında "tanımlı cihazlar" gibi bir bölüm varsa eski telefonu oradan çıkarın. WhatsApp'ta son yedeği aldıktan sonra hesabı yeni telefonda etkinleştirin; aynı numara aynı anda tek telefonda çalışır. eSIM kullanıyorsanız hattı operatörünüzün tarif ettiği şekilde taşıyın. eSIM profilini yanlış anda silmek hattı bir süre kullanılamaz hâle getirebilir, emin değilseniz önce operatörü arayın.
Satış günü: Sıfırlama ve son bakış
Buraya kadar her şey tamamsa sıfırlama birkaç dakikalık iştir. iPhone'da Ayarlar, Genel bölümünün altındaki aktarma ya da sıfırlama menüsünden "Tüm İçerikleri ve Ayarları Sil" seçilir. Android'de menü adı üreticiye göre değişir; genellikle Sistem ya da Genel Yönetim altında "Fabrika verilerine sıfırla" adıyla durur.
Güncel telefonlarda depolama şifreli olduğu için sıfırlama, şifreleme anahtarını da siler. Bu da verilerin geri getirilmesini pratikte çok zorlaştırır. Yine de hesaplardan önceden çıkmış olmanız hem sizin hem alıcının güvenliği için ayrı bir katmandır.
Sıfırlamadan sonra ekran karşılama sayfasına gelmelidir. SIM kartı ve varsa hafıza kartını çıkarın. Telefonun kurulum ekranında önceki hesabı sormadan ilerleyebildiğini alıcının yanında kısaca deneyin; iki tarafın da içi rahat eder. Kılıfın içinde, ekran koruyucunun altında ya da kutuda size ait bir not, kart veya belge kalıp kalmadığına bakın.
| Zaman | Yapılacak | Atlanırsa ne olur |
|---|---|---|
| 1 hafta önce | Verilerin nerede durduğunu listeleyin | Yalnızca cihazda duran dosyalar fark edilmeden silinir |
| 3 gün önce | Yedek alın, yeni cihaza geri yükleyip deneyin | Yedeğin eksik olduğu satıştan sonra anlaşılır |
| 3 gün önce | Doğrulama kodlarını taşıyın | Bazı hesaplara giriş zorlaşır |
| 1 gün önce | Bul, Apple, Google ve üretici hesaplarından çıkın | Alıcı cihazı kuramaz, telefon kilitli kalır |
| 1 gün önce | Banka, saat ve mesajlaşma bağlarını koparın | Eski cihaz yetkili görünmeye devam eder, SMS kayıpları olur |
| Satış günü | Sıfırlayın, SIM ve kartı çıkarın | Kişisel veriler ve hat alıcıda kalır |
Alıcıya ne verilmeli?
Satış yalnızca veriyle ilgili değil. Alıcının güvenini kazanmak ve ileride "bu telefon çalıntı mı" sorusuyla uğraşmamak da işin parçası. Kutunuz ve faturanız varsa verin. Kutudaki IMEI etiketi telefonun ayarlarında görünen numarayla aynı olmalıdır. Farklıysa nedenini, örneğin garanti kapsamında değişmiş bir anakartı, açıklayabilmeniz iyi olur. Alıcı tarafın satıcının yanında hangi kontrolleri yapacağını görmek isterseniz ikinci el telefon alırken yapılacak kontroller yazımız işin öbür yüzünü anlatıyor.
İlana koyduğunuz fotoğraflarda ekranın kapalı olmasına, bildirim ya da rehber görünmemesine dikkat edin. Telefon numaranızı ilan metnine yazmak yerine platformun mesajlaşma özelliğini kullanın. Kişisel verilerin hangi yollardan dışarı sızdığını veri gizliliği ve KVKK yazımızda daha ayrıntılı ele almıştık.
Sık karşılaşılan dört soru
Fabrika ayarlarına döndürmek verileri tamamen siler mi?
Şifreli depolama kullanan güncel telefonlarda sıfırlama, verileri okumaya yarayan anahtarı da siler; sıradan bir alıcının verilerinize ulaşması pratikte mümkün olmaz. Çok eski ya da şifrelemesi kapalı cihazlarda durum farklı olabilir. Böyle bir cihazınız varsa sıfırlamadan önce ayarlardan şifrelemenin açık olup olmadığına bakın.
Hesaptan çıkmayı unuttum, telefon artık alıcıda. Ne yapabilirim?
Apple hesabınızdaki cihaz listesinden ya da iCloud sitesindeki Bul bölümünden cihazı hesabınızdan kaldırabilirsiniz. Google'da hesap ayarlarındaki cihazlar bölümünden eski telefonun oturumunu kapatabilirsiniz. Sonra alıcıdan cihazı yeniden başlatıp kuruluma devam etmesini isteyin.
Kılıfı ve ekran korumasını çıkarmalı mıyım?
Çıkarın. Böylece kasanın ve ekranın gerçek durumunu alıcıya dürüstçe gösterirsiniz. Koruyucunun altında fark etmediğiniz bir çizik varsa bunu satıştan önce görmek, sonraki tartışmayı baştan önler.
WhatsApp yedeğim iPhone'dan Android'e geçer mi?
Bulut yedeği üzerinden doğrudan geçmez, çünkü iki sistem farklı bulut hizmetleri kullanır. WhatsApp'ın sistemler arası aktarım için sunduğu resmi yöntemi kullanmanız gerekir. Bu aktarımı telefonu satmadan önce yapın; eski cihaz elinizden çıktıktan sonra seçenekler daralır.
Teslimden önce kendinize tek bir soru sorun: "Bu cihaz yarın kaybolsa eksik kalacak bir şeyim var mı?" Cevap hayırsa hazırsınız. İşi bir haftaya yaymak zahmetli görünür ama her adım birkaç dakika sürer ve her biri satıştan sonra geri alınması çok daha zor olan bir hatayı önler.
Yorumlar
Yorum Gönder